ساختار آموزشی کانادا
ساختار نظام آموزش و پرورش
نظام آموزشی و ساختار آن در ایالات و قلمروهای کانادا به کلی با یکدیگر متفاوت اند. اما به طور کلی می توان گفت : نظام های آموزشی کشور کانادا از یک دوره پیش دبستانی با مدت زمان 1 تا 2 سال، مقطع آموزش ابتدایی با مدت زمان 6 تا 8 سال و مقطع آموزش متوسطه، تا پایان پایه 12 تحصیلی تشکیل شده است.
مسئولیت اداره و رسیدگی بر امور آموزشی کشور کانادا بر عهده هریک از 10 ایالت و 3 قلمروی کشور می باشد. از این رو با وجودیکه ساختارهای آموزشی سراسر کشور تا حدودی مشابه یکدیگر می باشد، با این حال هریک از 10 ایالت و 3 قلمرو کشور از لحاظ حقوقی در قبال خدمات رسانی فرهنگی و تاریخی به کسب تکلیف از دپارتمان ملی آموزش مبادرت می نمایند.
در کانادا ممکن است کلاس هایی با بیش از 40 دانش آموز وجود داشته باشد، ولی میانگین تعداد دانش آموزان در سال 94-1993 در ایالات کبک، در دوره ابتدایی 27 نفر و دبیرستان 30 نفر بود. خواندن ریاضی تا پایه 9 یا 10 اجباری است و به غیر از اکثر مدارس خصوصی و کاتولیک، باقی مدارس کانادا از یونیفرم استفاده نمی کنند.
کودکان کانادایی در مدارس در برابر برخی بیماری ها مانند : فلج اطفال، دیفتری، اوریون، کزاز، سیاه سرفه، سرخک و سرخچه واکسینه می شوند.
به دخترها واکسن سرطان رحم و به تمام دانش آموزان واکسن مننژیت زده می شود.
سیاست های آموزشی
از آنجاییکه وظیفه رسیدگی و نظارت بر حوزه آموزشی در کشور کانادا به طور کامل در حیطه اختیارات ایالات و قلمروهای کشور قرار دارد، از این رو هیچگونه نظام آموزشی فدرالی در این کشور وجود ندارد. به عبارت دیگر نوعی تعهد ملی نسبت به حوزه آموزشی در این کشور به چشم خورده و آموزش پایه برای کلیه شهروندان کانادایی آزاد و رایگان است.
در حوزه آموزش عالی، مؤسسات به دو دسته کالج های ایالتی و دانشگاه ها تقسیم می شوند. در این کشور، تفاوت های عمده ای میان نظام آموزشی ایالات مختلف مشهود می باشد؛ به نحویکه برخلاف سایر کشورها که کلاس چهارم دبیرستان، آخرین سال تحصیلی مقطع متوسطه محسوب می گردد؛ در کشور کانادا براساس قوانین خاص هر ایالت، پایان مقطع متوسطه در ایالات مختلف از سال 13-11 ادامه می یابد.
مقاطع و مراحل تحصیلی در کانادا
مقطع آموزش پیش دبستانی
اغلب ایالت های کانادا به ارائه برنامه های آموزشی 1ساله مقطع آموزش پیش دبستانی به کودکان 5 ساله مبادرت می نمایند.
اصلی ترین هدف مقطع آموزش پیش دبستانی در کشور کانادا رشد جسمانی، ذهنی، اجتماعی و عاطفی کودکان به بهترین نحو می باشد.
مقطع آموزشی فوق در اغلب ایالات کانادا اجباری نبوده و رایگان است.
مقاطع آموزش ابتدایی و متوسطه
آموزش ابتدایی در کانادا 6 تا 8 سال به طول می انجامد.سن شروع این دوره آموزشی به طور متوسط 6سالگی و برای کلیه شهروندان کانادایی اجباری و رایگان است.
مدت زمان ارائه دروس آموزشی در مقطع ابتدایی به طور متوسط 27 ساعت در هفته می باشد.
امکانات آموزشی تا پایان مقطع آموزش متوسطه برای کلیه شهروندان کانادایی و افراد غیربومی ساکن در کشور آزاد بوده و هیچ گونه هزینه ای در بر ندارد.
آموزش ابتدایی و متوسطه معمولأ تا سن 18سالگی به طول می انجامد و تا پایان پایه 12 را شامل می گردد. (1سال آموزش تکمیلی بعد از آموزش متوسطه)
در مقطع آموزش متوسطه رشته های تحصیلی متنوعی نظیر رشته های مختلف فنی حرفه ای و تئوریک به دانش آموزان ارائه می گردد.
نحوه ارتقاء دانش آموزان به مقاطع تحصیلی بالاتر
ارتقاء دانش آموزان به مقاطع بالاتر تا پایان مقطع آموزش ابتدایی به طور خودکار می باشد؛ از همین رو در نظام آموزش ابتدایی کانادا جهت حصول اطمینان از روند یادگیری دانش آموزان از راهکارهای آموزشی نظیر برگزاری کلاس های آموزشی کمکی و تقویتی و یا ارائه آموزش های انفرادی و خصوصی به دانش آموزان ضعیف به جای اعمال سیستم مردودی استفاده می گردد.
نرخ ثبت نام دانش آموزان در مقاطع مختلف آموزش پایه
بنابر آخرین آمار بدست آمده در سال 1995، نرخ ثبت نام در مقاطع مختلف به شرح زیر است :
ü مقطع آموزش پیش دبستانی: 64٪
ü مقطع آموزش ابتدایی: 98٪
ü مقطع آموزش متوسطه: 106٪
برنامه های آموزشی
برنامه های آموزشی در کانادا معمولأ در مقاطع پایین تر، دروس اجباری را شامل گردیده و در مقاطع بالاتر به تدریج تعداد دروس اجباری محدودتر و برتعداد دروس انتخابی افزوده می گردد.
از جمله دروس اصلی اجباری که در نظام آموزشی ایالات کشور بسیار متغیر می باشد، می توان به دروس زبان اصلی آموزشی، ریاضیات، هنر، علوم اجتماعی، تربیت بدنی، علوم دینی و اخلاق اشاره نمود. در برخی از ایالات کشور نیز دروس دیگر از جمله آموزش زبان دوم، اقتصاد، بهداشت، مهارت های فردی و اجتماعی، آشنایی با تکنولوژی و کامپیوتر در زمره دروس اجباری ارائه می گردد.
زبان آموزشی در کانادا انگلیسی و فرانسوی است، اما مدارس یا روی انگلیسی متمرکز هستند یا تمام دروس را به زبان فرانسوی تدریس می کنند.
مدارس و مراکز آموزش خصوصی
طبق آخرین آمار در سال تحصیلی 96-1995 درصد دانش آموزان کانادایی تحت تعلیم مراکز خصوصی آموزشی بالغ بر 2∕ 5٪ می باشد و این آمار از سیر صعودی برخوردار است.
در اکثر مدارس برای کودکانی که مشکلاتی خاص دارند، مانند مشکلات عاطفی، رفتاری، یادگیری، ارتباطی، معلولیت های جسمی و شنوایی کلاس های ویژه ای دایر می باشد.
مدارسی هم وجود دارد که خاص تیزهوشان است و به آنها Gifted گفته می شود.
مدارس فارسی
یک سری مدارس خصوصی ایرانی در شهرهای بزرگ کانادا وجود دارند که یک یا چند روز در هفته به ارائه رایگان برنامه های فارسی می پردازند. در این مدارس سعی می شود بچه های ایرانی از زبان و ادبیات فارسی دور نمانند.
آموزش معلمان (تربیت معلم)
مدارک مورد نیاز جهت تدریس در سطوح مختلف آموزشی
مدارک کلیه معلمین مقاطع آموزش ابتدایی و متوسطه کانادایی به یکی از 2 شیوه زیر ارائه می گردد :
1) کارشناسی آموزش که در مدت زمان 5-4 سال (در ایالت کبک 3سال) به فارغ التحصیلان ارائه می شود.
2) دارندگان مدرک کارشناسی غیر آموزشی که پس از گذراندن دوره آموزشی 1 یا 2 ساله پس از دوره کارشناسی به دریافت مدرک آموزش نائل می گردند.
شرایط پذیرفته شدگان تربیت معلم کانادا
در اکثر دانشگاه های علوم تربیتی کانادا معیارهایی برای انتخاب داوطلبان حرفه معلمی بر مبنای ترکیبی از عوامل تحصیلی و شخصیتی مانند علاقه به کودکان، اظهارات شخص داوطلب و مصاحبه مطرح شده است. علت استفاده از مصاحبه برای انتخاب افراد این است که عواملی مانند انگیزه، مهارت های ارتباطی، سرعت عمل، میزان مهارت های تعاملی و شخصیتی، خلاقیت، اراده، اشتیاق، بالندگی و قدرت رهبری داوطلبان را ارزیابی می کنند.
حقوق و افزایش حقوق معلمان
حقوق معلمان در کانادا به میزان 71∕63٪ از حقوق کارکنان بخش صنعت بیشتر است. اما در ایران این رابطه معکوس است و متوسط حقوق معلمان نصف کارکنان بخش صنعت است.
از جمله مهم ترین موارد افزایش حقوق معلمین و کادر آموزشی کانادا می توان به موارد زیر اشاره کرد :
ü برخورداری از آموزش های آکادمیک دانشگاهی تا سطح کارشناسی ارشد در رشته های مرتبط؛
ü برخورداری از تجربه کاری 7 تا 14 سال؛
ü افزایش حقوق همگانی با توجه به افزایش هزینه های سالانه و تورم اقتصادی
آموزش عالی
نرخ ثبت نام دانش آموزان در مقاطع مختلف آموزش عالی بالغ بر 2 ∕ 90٪ است.
در گزینش دانش دانش آموزان جهت ادامه تحصیل در مراکز آموزش عالی برخورداری از گواهینامه آموزش متوسطه و تناسب محل سکونت دانش آموزان با مراکز آموزش عالی الزامی است. این گواهینامه به دانش آموزان امکان می دهد تا به طور هم زمان با تحصیل در دانشگاه به فعالیت در بازار کار نیز مبادرت نمایند.
اغلب دانشگاه های کانادا، به ویژه مراکز آموزش عالی واقع در ایالت های بزرگتر، از دوره های آموزش تکمیلی برخوردار می باشند. برخی دیگر از مؤسسات آموزش عالی به برگزاری دوره های آموزشی دانشگاهی به صورت مکاتبه ای و آموزش از راه دور مبادرت می نمایند.
در کشور کانادا، آموزش در هر 3 مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری برای دانشجویان مهیا می باشد.
دوره آموزش کارشناسی
مدرک تحصیلی کارشناسی پس از اتمام موفقیت آمیز دوره آموزشی 4 ساله در دانشگاه های کشور به دانشجویان اعطا می گردد. لازم به ذکر است که درجه علمی کارشناسی پس از بررسی های 2 ساله به دانشجویان اعطا می شود.
دوره آموزش کارشناسی ارشد
از جمله پیش شرط های اساسی حضور در مقطع آموزش کارشناسی ارشد در مراکز علمی کانادا برخورداری از دانشنامه کارشناسی با کسب حداقل 60 درصد نمرات و یا نمره B، توصیه نامه دانشگاه محل تحصیل و برخورداری از مدارک تافل و GRE می باشد. این دوره تحصیلی در اغلب دانشگاه های کانادا 2 ساله است و ترکیبی از دروس عملی و نظری را شامل می گردد.
دوره آموزش دکتری
گذراندن این مقطع آموزشی معمولأ 4 تا 7 سال به طول می انجامد. در این دوره دانشجویان هم زمان به 3 فعالیت کار علمی، عملی و ارائه یک اثر بدیع تحقیقاتی می پردازند.
از جمله پیش شرط های ورود به این مقطع برخورداری از دانشنامه کارشناسی ارشد، توصیه نامه دانشگاهی، مدرک تافل و GRE می باشد.
دوره آموزش فوق دکتری
این مقطع آموزشی کاملأ تخصصی و تحقیقاتی بوده و معمولأ افراد کمی به دریافت این مدرک نائل می گردند.
دانشجویان خارجی در کانادا
بر اساس آمار مقدماتی سال 2010 تعداد دانشجویان خارجی در کانادا نسبت به سال 2005 بیش از 40٪ افزایش یافته است. در سال 2010 مجموعأ 19،796 دانشجوی خارجی در دانشگاه ها، کالج ها و مراکز آموزشی کانادا پذیرش شده است.
اقدامات اخیر دولت کانادا در جذب دانشجویان بین المللی به منظور مساعدت به مؤسسات آموزشی کانادا، شامل خدمات ثبت نام آنلاین، برنامه اجازه کار پس از فراغت از تحصیل و برنامه اجازه کار خارج از دانشگاه می باشد.
