نظام آموزشی فرانسه
فرانسه:
فرانسه بزرگ ترین کشور اروپای غربی و بعد از اوکراین دومین کشور بزرگ قاره اروپا است .
حدود ۶۴ درصد از مردم فرانسه کاتولیک، ۲۸ درصد بدون دین، و ۳ درصد پروتستان هستند .
طی ۵۰۰ سال گذشته فرانسه از قدرت های بزرگ فرهنگی، اقتصادی، و نظامی در جهان است.
جغرافیای فرانسه:
فرانسه کشوریست که دراروپای غربی واقع شده است ولی قسمت هایی از آن نیز در آمریکای جنوبی، کارائیب و اقیانوس هند واقع شده است. در اروپا فرانسه با اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه هم مرز می باشد مساحت کشور فرانسه برابر با ۵۵۰۰۰۰ کیلومتر مربع بوده و وسیع ترین کشور اروپای غربی است (یک سوم وسعت ایران) و منطقه دریایی گسترده ای را در اختیار دارد. سطح فرانسه شبیه به یک شش ضلعی است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری فرانسه به ۲۲ ناحیه تقسیم شده است و از ۹۶ شهرستان تشکیل گردیده که زیر نظر دولت مرکزی اداره شده هر ناحیه به بخش ها یی تقسیم شده و هر بخش از شورای شهر و شهردار خاص خود برخوردار می باشد.
آب و هوای فرانسه:
فرانسه از آب و هوایی معتدله و چهار فصل برخوردار است که بر حسب نواحی کمی متفاوتند
آب و هوای اقیانوسی مرطوب
آب و هوای اقیانوسی و مدیترانه ای
آب و هوای نیمه قاره ای زمستان سرد و برفی
آب و هوای مدیترانه ای
نظام اقتصادی:
فرانسه با عنوان رسمی جمهوری فرانسه کشوری است واقع در اروپای غربی. پایتخت این کشور پاریس و زبان رسمی آن فرانسوی است. جمعیت کشور فرانسه ۶۵ میلیون نفر و واحد پول آن یورو است.
صنایع:
از جمله مهم ترین صنایع کشور می توان به صنایع فلزکاری ، ماشینآلات، شیمیایی، وسائط نقلیه، مواد خوراکی و مشروبات، منسوجات و البسه، هواپیماسازی ، کشتیسازی ، پتروشیمی ، الکتریکی، اتمی و نظامی اشاره نمود. گندم، جو، سیبزمینی، چغندرقند، سیب، ذرت، برنج، انگور، ماهی، گاو و خوک نیز مهمترین محصولات کشاورزی و دامپروری کشور را تشکیل میدهند
معادن:
مهم ترین معادن کشور آهن، بوکسیت، پتاس، زغال سنگ، نیکل، نمک، نفت، گاز طبیعی ، سولفور، مواد خام ساختمانی، سرب و روی، فسفات، پیریت و اورانیوم می باشد. ذخایر زیرزمینی نفت فرانسه نیز به ۵۰
میلیون بشکه بالغ می گردد.
جهانگردی:
پاریس با ۷۰ میلیون گردشگر در سال ۱۹۹۸، فرانسه اولین کشور توریستی جهان، بالاتر از اسپانیا، آمریکا، ایتالیا، انگلستان، چین و مکزیک قرار دارد.
در سال ۲۰۰۶، ۷۹٫۱ میلیون نفر توریست به فرانسه سفر کرده اند که این تعداد بیشترین در میان کشورهای جهان بوده است. درآمد فرانسه از این تعداد توریست برابر ۴۶٫۳ میلیارد دلار بوده است.
روز ملی فرانسه چهاردهم ژوئیه است. حاکمیت و اکثریت با مسیحیت کاتولیک است، ولی پروتستان ها، یهودی ها و مسلمانان نیز در این کشور زندگی می کنند.
نظام سیاسی فرانسه:
در فرانسه رئیس حکومت رئیس جمهور است که با رای مستقیم مردم انتخاب می شود. دوره ریاست جمهوری در فرانسه پنج سال است.
قوه مقننه از دو مجلس قانون گذاری، یکی مجلس ملی با ۴۹۱ نماینده و دیگری مجلس سنا با 295 نماینده تشکیل شده است.
رتبه فرانسه بر اساس میزان باسوادی:
فرانسه در کنار کشور های: آلبانی، آنتیگوا و باربودا ، استرالیا ، اتریش ، بلژیک ، کانادا ، جمهوری چک ، کره شمالی ، دانمارک ، فنلاند ، آلمان ، گویان ، ایسلند ، جمهوری ایرلند ، ژاپن ، کره جنوبی ، لوکزامبورگ ، هلند، نیوزیلند ، نروژ ، اسلواکی ، سوئد ، سوئیس ، بریتانیا ، ایالات متحده آمریکا
در رتبه 20 قرار دارد و درصد با سوادی آن ها 99 % است.
نظام آموزشی:
ساختار نظام آموزشي فرانسه بر مبناي دو محور اصلي (پايداري) و (پويايي) بررسي مي گردد.
محور پايداري بر مفهوم تداوم در حفظ ارزش هاي سه گانه جمهوري (برابري، برادري و آزادي) تأكيد دارد.
در محور پويايي ، نوساماني ساختارها و استقرار زيرساختها، اهداف و عملكرد وضعيت موجود نظام آموزشي كشور مورد توجه قرار گرفته است. محور پويايي و نوآوري نيز كه به معناي تكاپوي وضعيت موجود نظام آموزشي (سياستها، اهداف، ساختار، كادر و عملكرد آموزشي) است، درجهت پاسخگويي به نيازهاي جامعه در حال تحول و دستيابي به وضعيت مطلوب آموزشي عنوان گرديده است.
مقاطع آموزش پيش دبستاني، آموزش ابتدايي و كالجهاي دانشگاهي3 مقطع اصلي آموزشي كشور فرانسه را تشكيل ميدهند .اكثريت شهروندان فرانسوي درمراكز آموزش متوسطه حضور يافته ، ديپلم متوسطه دريافت نموده و برخي ديگر نيز به آموزش فني و حرفه اي روي مي آورند.
بالغ بر13ميليون دانش آموز در مدارس كشور فرانسه به تحصيل مبادرت مي نمايند. با توجه به تغييرات آموزشي كشور، امكان حضوركليه كودكان گروه سني 5-3 سال در كلاسهاي پيش دبستاني فراهم گرديد. از سال 1967، سن حضور دانشآموزان در مدارس مقطع آموزش پايه بين ردههاي سني 16-6 سال تعيين گرديده است.
آموزش پیش دبستانی
ساختار آموزشی:
حضور در دوره هاي آموزش پيش دبستاني در كشور فرانسه اختياري و رايگان بوده و به منظور آموزش كودكان رده هاي سني 5-2 سال در نظر گرفته شده است. هدف غائي وزارت آموزش و پرورش، پژوهش و فنآوري فرانسه از ارائه دورههاي آموزش پيش دبستاني، ارتقاء توانمنديهاي كودكان، در جهت شكل دهي به شخصيت اجتماعي آنان مي باشد.
درتمام مدت 26 ساعت آموزش در هفته، آموزش زبان از امتياز ويژه اي برخوردار بوده و تسلط شفاهي و آشنايي با نوشتار ، تقويت قدرت احساس، تخيل و قدرت خلاقيت دانش آموزان از طريق پرداختن به آموزش هنري توسعه مي يابد.
از آنجا ييكه كشور فرانسه از تجربه فراواني در ارائه آموزش پيش دبستاني به كودكان برخوردار مي باشد، از اين روي بيش از99% كودكان رده سني3 سال در اين مدارس حضور مي يابند.
اهداف آموزشی:
از جمله مهمترين اهداف آموزشي مقطع آموزش پيش دبستاني ميتوان به موارد ذيل اشاره نمود:
1- بيداري حواس و رشد عاطفي كودكان به ويژه كودكان متعلق به خانوادههاي كارگران و مهاجرين
2- پيشگيري از افت تحصيلي كودكان طي سالهای آموزش پايه
3- توسعه كليه امكانات بالقوه كودك درجهت شكلپذيري شخصيت و فراهمسازي فرصت كسب موفقيت در تحصيل، اشتغال و زندگي وي
4- رشد هوشي، حسي– حركتي و ذهني كودكان
5- رشد ارتباطات غيركلامي (بيدارسازي حس زيباييشناسي و درك هنري) و كلامي (كيفيت كلام و تمرين زبان)
6- آگاهي نسبت به زمان و مكان
7- آموزش مهارت و تمرينات لازم در جهت مشاركت مثبت كودكان در زندگي اجتماعي
آموزش ابتدایی:
تاريخچه:
آموزش ابتدايي در كشور فرانسه به موجب قانونی (مصوب سال1833) پايهگذاري گرديد. طبق قانون مذكور، دركليه روستاها، ابتدا يك دبستان پسرانه و سپس يك دبستان دخترانه تأسيس گرديده است.نظام آموزش ابتدايي كشور فرانسه از ابتدا از نوعي سياست عدم تمركز پيروي نموده است. به عبارت ديگر،مسووليت احداث مدارس در اماكن مناسب، مراقبت و نگهداري از آنها و گزينش معلمين از جمله ي وظايف جوامع محلي به شمارمی آید.
در ارتباط با لائيسيته(Licit) - كه به معناي پاكسازي ساحت مدرسه از هر نوع آموزش سياسي و مذهبي است- نظام آموزشي فرانسه تجربهاي ويژه اندوخت كه طي آن مخالفتهاي دولت و كليسا نقش عمدهاي در آن ايفا مينمود. نهايتا نتيجه كشمكشهاي ميان كليسا و دولت طي يك قرن به ايجاد2 نوع مدرسه با عناوين مدارس دولتي و خصوصي منجر گرديد.
ساختار آموزشی
دورههاي آموزش ابتدايي طي دو دوره به شرح ذيل برگزار ميگردد:
الف) دوره يادگيري پايه كه طي سال آخر مقطع آموزش پيشدبستاني آغاز و تا دو سال اوليه آموزش ابتدايي ادامه مييابد.
ب) دوره عميقسازي آموزشي كه طي سه سال آخر مقطع ابتدايي ارائه شده و به كالج منتهي ميگردد.
گذراندن دورههاي آموزش ابتدايي براي كليه كودكان فرانسوي رده سني6 سال اجباري و رايگان است. مدت آموزش بهطور متوسط 5 سال تا رده سني11 سال به طول ميانجامد.
با توجه به سطح علمي دانشآموزان، مدت اين دوره با افزايش (تكرار يك كلاس) يا كاهش (آموزش جهشي) تغييرمييابد.
از سال 1995ميلادي برنامههاي آموزش ملي جديدي وضع گرديده است كه از آن جمله ميتوان به زبان فرانسه (9 ساعت در هفته)، رياضيات (5 ساعت)، تاريخ، جغرافيا، تعليمات اجتماعي، علوم و فنآوري (4 ساعت)، آموزش هنري و ورزش (6 ساعت در هفته ) اشاره نمود. گفتني است كه در حدود يك ساعت و نيم در هفته نيز به آموزش زبانهاي زنده اختصاص مييابد.
اهداف آموزشی
از جمله اهداف كلي مقطع آموزش ابتدايي ميتوان به موارد ذيل اشاره نمود:
1) فراهمسازي عوامل و ابزار اساسي جهت كسب دانش، بيان شفاهي و نوشتاري، قرائت و محاسبه
2) تسهيل رشد ذهني، حواسي و مهارتهاي ، جسماني، هنري و ورزشي
3) گسترش آگاهي نسبت به زمان و مكان، اشياء، جهان مدرن و ساختار بدن خويش
4) دستيابي تدريجي به دانشهاي روش شناختي
5) آمادهسازي دانشآموزان جهت ادامه تحصيل در كالج
6) آموزش اخلاق و تعليمات اجتماعي، به كمك خانواده
آموزش متوسطه
تاريخچه:
آموزش متوسطه در كشور فرانسه، حاصل حركتي طولاني است كه ريشه هاي آن به اتخاذ سياست آموزش همگاني دركشور باز ميگردد.درمجموع، درطول يك قرن ، به تدريج در قالب طرح هاي گوناگون، آموزش متوسطه با پيروي از سياست هاي برابري فرصت (رعايت تنوع و عدالت) و مشاوره تحصيلي و شغلي به صورت لائيك، رايگان و اجباري به كليه دانشاموزان رده سني16-12 سال- پايان سيكل اول متوسطه (كالج)- ارائه گرديده است.به طور كلي ميتوان گفت كه مقطع آموزش متوسطه خود به دو بخش به شرح ذيل قابل تقسيم است:
الف) سيكل اول آموزش متوسطه (كالج)
مطابق قانونHaby، از ژوئيه سال1975، كالجها به ثبت نام از دانش آموزان سال آخر ابتدايي در قالب آموزش رايگان و اجباري (تا رده سني 16 سال) مبادرت نمودهاند. بنا بر حيطة اختيارات قانوني، كالج هاي فوق ملزم به اجراي مأموريت دوگانه (عرضة فرهنگ پايه به كليه جوانان فرانسوي) و (فراهم سازي خدمات مشاورة تحصيلي و شغلي براي آنان) ميباشند.
ساختار آموزشی کالج متوسطه
طول دوره تحصيل در سیکل اول، 4 سال تمام ميباشد كه خود از ساختار 3 گانه به شرح ذيل متشكل گرديده است:
پايه اول: دوران مشاهده (Cycle observation) كه از آن تحت عنوان دوره استحكام بخشي به مهارتهاي آموخته شده دوره ابتدايي و تطبيق اين قبيل مهارتها با دروس آموزش متوسطه ياد ميگردد.
پايه دوم: راهنمايي تحصيلي
پايه سوم: دوران تعميق مطالب فراگرفته شده
پايه چهارم: دوران راهنمايي و مشاوره تحصيلي
به طور كلي ميتوان گفت كه طي دوره 4ساله آموزش كالج، امكان دست يابي به تحصيلات عمومي پايه براي كليه دانشآموزان رده هاي سني16-12سال فراهم ميآيد. نخستين مشاوره تحصيلي دانشآموزان كالج در پايه دوم آموزشي صورت ميگيرد.
.دومين مرحله مشاوره تحصيلي مطابق فوق، طي پايه چهارم كالج به دانشآموزان ارائه ميگردد. طي اين پايه تحصيلي نيز بالغ بر يك سوم دانش آموزان از راه يابي به پاية نخست ليسه (سيكل دوم متوسطه) باز ميمانند، در اين حالت،10 در صد، به تكرار پايه تحصيلي و10 درصد به سوي آموزش حرفهأي و تكنولوژيك در جهت اخذ گواهينامة مهارت حرفهأي(CAP )و يا گواهينامه آموزشي حرفهأي (BEP)هدايت ميگردند.
اهداف آموزش
1- استحكام بخشي به مهارتهاي آموزشي فرا گرفته شده دانشآموزان طي مقطع آموزش ابتدايي و توسعه دانش آنان طي مقطع آموزش متوسطه.
2- كمك به اجتماعي شدن دانشآموزان و شكوفايي شخصيتي و هدايت تحصيلي آنان به سوي ادامة تحصيلات آكادميك.
ب) سيكل دوم آموزش متوسطه(ليسه)
ساختار آموزشی:
طول دوره تحصيل در ليسه، 3 سال تمام با مشخصات به شرح ذيل ميباشد:
1- سال اول: از سال اول مقطع آموزش تكميلي متوسطه (ليسه) تحت عنوان كلاس تعيين كننده ياد ميگردد، چرا كه تحصيلات مقاطع بالاتر طي اين سال برحسب عملكرد دانشآموزان مشخص ميگردد.
2- سال دوم: طي سال دوم ليسه، دانشآموزان برحسب عملكرد تحصيلي خود، طي سال نخست ليسه، به يكي از 3شاخه ديپلم متوسطه عمومي، ديپلم تكنولوژيك و يا ديپلم حرفهأي هدايت ميگردند.
3- سال سوم (سال پاياني ليسه): پس از كسب موفقيت دانشآموزان در آزمون زبان فرانسه كه در پايان سال دوم مقطع ليسه برگزار ميگردد، دانشآموزان برحسب شاخة انتخابي و نوع ديپلم به گذراندن ساير دروس طي سال سوم ليسه مبادرت نموده و نهايتاً در آزمون پاياني شركت مينمايند.
اهداف آموزشی
1- دست يابي به شناخت رشته أي (تحصيلي)به عنوان زير بناي فرهنگ و كارآموزي
2- دست يابي به روش كاري منسجم به منظور برخورداري از استقلال در تنظيم برنامة كار فردي و گروهي و تقويت حس مسئوليت پذيري
3- هدايت مناسب دانش آموزان به ادامه تحصيل و اشتغال در بازار كار.
آموزش استثنایی
آموزش استثنايي شامل آندسته از كودكاني مي گردد كه از نظر ذهني يا جسمي و رفتاري با نقائصي مواجه مي باشند. كليه كودكان فرانسوي از حق بهره مندي از امكانات آموزشي برخوردار مي باشند.به موجب قوانين مذكور، كودكان استثنايي نيز با شركت در برنامه هاي آموزشي ويژه، ملزم به كسب صلاحيت و قابليت خدمت به كشور مي باشند.
نظام آموزش عالی
مطابق قانون مصوب26 ژانويه 1984ويژه آموزش عالي،از دانشگاه ها ومراكز آموزش عالي كشور، تحت عنوان مراكز عموميآموزشي با ويژگيهاي علمي،فرهنگي وحرفه اي ياد ميگردد. در كشور فرانسه، آموزش عالي،همانند مقاطع آموزش ابتدايي و متوسطه، بصورت دوره اي سازماندهي ميگردد.
ساختار آموزشی:
آموزش عالي دركشور فرانسه، مجموعه دانشگاهها، انستيتوهاي تخصصي و مدارس عالي را دربر ميگيرد.طبق آخرين آمار بدست آمده، مجموعه فوق پذيراي تعداد200/2 هزار دانشجو و70 مدرس ميباشد.تعداد84 دانشگاه و 232 كالج در سراسر كشور فرانسه فعاليت دارند كه از اين تعداد 14 دانشگاه و 800 واحد آموزشي و پژوهشي در منطقه پاريس تمركز يافته اند.
آموزش دانشگاهي در كشور فرانسه طي 3 مرحله متوالي به علاقمندان ارائه ميگردد:
مرحله نخست آموزشي (آموزش2ساله) دوره آموزش عموميو جهتيابي است.گواهينامه عموميتحصيلات دانشگاهي(DEUG) گزينشهاي بسيار زيادي را دربر ميگيرد.
مرحله دوم آموزشي (آموزش2- 1ساله)، دوره تعميق وآموزش تخصصي است كه آموزشهاي عموميو نهايي فني و حرفهاي را به عنوان پيشفرض ارائه مينمايد.مدرك اعطايي، مدرك كارشناسي ياكارشناسي ارشد بوده و مستلزم گذراندن آزمون كنكورعمومياست.
مرحله سوم آموزشي (آموزش5- 1 ساله) كه دوره عالي تخصصي و آموزشي- پژوهشي است.
مرحله چهارم آموزشي (آموزش2- 1 ساله)كه بر جهتگيري پژوهشيDEA و يا گذراندن دوره آموزش عالي تخصصي(DESS)منتهي ميگردد.
مرحله پنجم آموزشي( آموزش دانشگاهي و پژوهشي مدرك دكتري)
پذيرش دانشجويان دررشتههاي پزشكي و مهندسي دانشگاههاي فرانسه عموما از طريق برگزاري آزمون كنكور صورت ميگيرد.
عمده شهرت دانشگاههای اين کشور، بر رشته های حقوق و علوم سياسی تمركز يافته است.
آموزش وتحصيل درگروه پزشكي در سه دوره آموزشي صورت ميپذيرد. مدت زمان آموزش وتحصيل در رشتههاي پزشكي به انتخاب رشته تحصيلي از گروه پزشكي به شرح ذيل بستگي دارد:
-اعطاي مدرك پزشكي عمومي ظرف مدت 8 سال
-اعطاي مدرك تخصصي پزشكي ظرف مدت10 تا 11سال
-اعطاي مدرك دندان پزشكي ظرف مدت5 سال
-اعطاي مدرك دارو سازي ظرف مدت6 سال
آموزش معلمان
طبق قانونGuizot (مصوب سال1833)، كليه بخشهاي كشور موظف به تأسيس دانش سراي تربيت معلم پسرانه گرديدند.سپس در سال1879، ضرورت احداث دانش سراي تربيت معلم دخترانه نيز اعلام گرديد. . در حال حاضر، جهت ورود به انستيتوهاي دانشگاهي تربيت معلم، برخورداري از مدرك كارشناسي الزامي است. طول دوره تحصيل در انستيتوهاي فوق 2 سال تمام مي باشد. طبق آمار بدست آمده، نرخ تقاضا جهت تحصيل در انستيتوهاي مذكور، از رشد30 درصدي ساليانه برخوردار مي باشد.
آموزش معلمان مقطع ابتدایی
در مقطع آموزش ابتدايي هر معلم مختص يك كلاس آموزشي است، با وجود اين بر اساس توافق معلمين، كلاسها با در نظر گرفتن عناوين دروس آموزشي ميتوانند بصورت گروهي برگزار گردند.معلمين سطح اول ازطريق برگزاري آزمون ورودي استخدام شده وتحت تعليم آموزشهاي تخصصي قرار ميگيرند.
تا سال 1992، معلمين سطح اول ( معلمين پيش دبستاني وابتدايي)، از ميان دارندگان مدرك ديپلم با حداقل3 سال سابقه تحصيلي در مقطع آموزش متوسطه انتخاب ميگرديد واين در حالي است كه درحال حاضر داوطلبان جهت گذراندن دورههاي آموزشي به مراكز دانشگاهي تربيت معلم معرفي ميگردند.از داوطلبان تدريس در سطح اول، آزمون رقابتي جهت استخدام به عمل ميآيد.پذيرفته شدگان، با عنوان معلمين آزمايشي آغاز به تدريس نموده و روند آموزشي آنها به دقت مورد نظارت واقع ميگردد.
ارزشيابي نهايي در انتهاي سال دوم بر مبناي نحوه تدريس معلمين در طول 8 هفته تدريس آزمايشي دروسي كه در مراكز تربيت معلم IUFM فرا گرفتهاند و ارائه پايان نامه اي درخصوص موضوعات عملي آموزش وپرورش،صورت ميپذيرد.
گزینش تحصیلی
گزينش كادر آموزشي مدارس ابتدايي فرانسه به واسطة اجراي 2 نوع آزمون ورودي به شرح ذيل صورت مي گيرد:
الف) آزمون بيروني- افراد شاغل يا غير شاغل برخوردار از مدرك كارشناسي پس از قبولي در آزمون ورودي به عنوان كارآموز انتخاب مي گردند.سپس با طي دورة آمادگي آموزشي2ساله و دوره كارآموزي حرفه اي در انستيتوهاي دانشگاهي تربيت معلم و اخذ ديپلم مهارت تدريس به عنوان معلم رسمي در مدارس استخدام مي گردند.
ب) آزمون دروني- طي اين آزمون، معلمين ديپلمة ابتدايي با برخورداري از تجربه تدريس3 ساله به شركت در آزمون ورودي مهارتهاي تدريس مبادرت نموده و پس از قبولي در آزمون فوق، تحت عنوان معلم رسمي به تدريس در مدارس مبادرت مي نمايند.
